12-04-05

Atomium en auteursrecht

In een kort artikel meldt Gazet van Antwerpen Online vandaag dat de vzw Atomium jaarlijks ongeveer vijftig inbreuken op het auteursrecht noteert.

De afbeelding van het Atomium wordt door het auteursrecht beschermd en het gebouw mag dus niet zomaar worden gereproduceerd door middel van foto’s en dergelijke. Bij de inbreuken die jaarlijks worden vastgesteld gaat het volgens Gazet van Antwerpen zowel om inbreuken van individuele personen die niet wisten dat zij een inbreuk pleegden, als om inbreuken van personen of bedrijven die geen vergoeding wensten te betalen. De vzw Atomium ontvangt jaarlijks meer dan 500 aanvragen om toelating tot reproductie. De vergoeding die moet worden betaald houdt o.a. rekening met de oplage, de drager en het verspreidingsgebied.

Zelf werd ik bijna twee jaar geleden met deze problematiek geconfronteerd. Omdat ik relatief dicht bij het Atomium woon en je er vanuit de Stevens-Delannoystraat een uitstekend uitzicht op hebt, besloot ik om een foto van het Atomium te maken en die op mijn blog te plaatsen. Ik had ook al andere gebouwen in Brussel gefotografeerd en wilde er een kleine diashow mee maken.

Via de website van het Atomium ontdekte ik dat de afbeelding van het Atomium auteursrechtelijk is beschermd en dat “[e]lk gebruik, verspreiding en/of reproductie ervan [...] stellig [moet] worden meegedeeld aan de vzw Atomium of aan de maatschappij Sabam.” En uiteraard zou elke inbreuk op deze verplichting worden vervolgd.

Ik contacteerde dus de vzw Atomium. Daar werd me verzekerd dat voor niet-commercieel gebruik geen vergoeding moest worden betaald, maar dat ik het gebruik van de foto wel bij Sabam moest melden. Dat deed ik op 19 juli 2003 en op 22 juli kreeg ik een brief van Sabam in de bus met het verzoek om maandelijks het bedrag van 91,65 euro te betalen... om het fotootje van het Atomium op mijn weblog te mogen tonen (een korting van 25% kon worden toegestaan voor niet-commercieel gebruik). Bovendien stelde Sabam als voorwaarde dat “de inhoud van de site moet beschermd zijn zodanig dat het downloaden van de digitale bestanden niet mogelijk is”.

Het spreekt vanzelf dat ik hooglijk verbaasd was. Per e-mail breng ik op 11 augustus Sabam op de hoogte van het feit dat “[...] ik zal afzien van publicatie van de foto op mijn persoonlijke webpagina” en dat ik aanneem dat “ik uw brief van 22 juli jl. dan verder ook als onbestaande kan beschouwen.”

Op 13 augustus volgde er andermaal een e-mail van de vzw Atomium met de mededeling dat er geen probleem is om het beeld van het Atomium op mijn persoonlijke website te tonen, maar dat het niet voor een commercieel doel mag worden gebruikt.

Op mijn beurt deelde ik de vzw Atomium mee dat volgens Sabam ongeacht de goedkeuring door vzw Atomium en ongeacht het feit dat het om een persoonlijke website gaat, blijkbaar toch auteursrechten moeten worden betaald. Ik meldde tevens dat de voorwaarde in verband met de beveiliging tegen downloaden onredelijk was, aangezien er “voor zover mij bekend geen enkele technische maatregel [is] die dat kan verhinderen. […] een waterdichte methode is er niet.”

Uiteindelijk kreeg ik dan toch nog – voor mij geheel onverwacht – van Sabam de toestemming om de foto zonder betaling van een vergoeding op mijn blog te plaatsen. Ik diende wel de vermelding “vzw Atomium © Sabam Belgium 2003” op de foto aan te brengen. Wat ik dan ook deed.

Moraal van het verhaal: het is niet altijd duidelijk wat en in welke mate iets door het auteursrecht is beschermd. En blijkbaar weet ook de auteursvereniging Sabam niet altijd hoe het nu precies met de vergoedingen zit. Daarom één advies: reproduceer nooit zomaar iets, tenzij u er absoluut zeker van bent dat wat u doet binnen de wettelijke bepalingen van het auteursrecht valt. In geval van twijfel laat u reproductie achterwege of u vraagt uitdrukkelijk de schriftelijke toestemming aan de rechthebbende of diens vertegenwoordiger.

18:28 Gepost door Librarian | Permalink | Commentaren (4) |  Facebook |

Commentaren

IBGA maar... Ik ben geen advocaat, maar/dus ik snap er niets van. Ik ken het auteursrecht op foto's, waarbij je niet zomaar andermans foto's mag gebruiken. Ook is er portretrecht, waarbij je iemand slechts na toestemming mag fotograferen.

Maar sinds wanneer hebben levenloze gebouwen portretrecht? Mag ik een openbaar gebouw niet fotograferen en mijn eigen foto niet gebruiken? Dit is klinkklare onzin. Indien het gebouw niet gefotografeerd mag worden lijkt het me niet meer dan billijk dat de VZW Atomium dit gebouw aan het zicht onttrekt. Om de woorden van Sabam te parafraseren: "de inhoud van de site moet beschermd zijn zodanig dat het nemen van foto's niet mogelijk is".

Gepost door: Vomit | 26-04-05

IBGA maar ... (2) Beste, de opmerking die u maakt is niet terecht.

Ten eerste heeft dit aspect van het auteursrecht niets te maken met het 'portretrecht'. Zoals u zelf stelt, is dit immers uitsluitend op personen en dus niet op 'levenloze gebouwen' van toepassing.

Ten tweede: het Atomium kan worden beschouwd als een 'werk van kunst' en voldoet aan de eigenschappen om voor bescherming door het auteursrecht in aanmerking te komen. De vzw Atomium hoeft het gebouw niet aan het gezicht te onttrekken. De vzw heeft als rechthebbende het recht om het kunstwerk 'tentoon te stellen' en bovendien elke reproductie (en een foto is een reproductie) toe te staan of te weigeren.

Hetzelfde geldt overigens voor andere kunstwerken, waarbij het zelfs niet volstaat om alleen maar de eigenaar te zijn om een reproductie te mogen maken. Als ik bij een kunstschilder een schilderij koop, dan ben ik wel de eigenaar van dat schilderij, maar de auteursrechten berusten nog steeds bij de maker (tenzij er een contractuele afstand of overdracht van rechten is). Ik mag dus eigenlijk zonder de toestemming van de maker geen foto's publiceren van een schilderij dat ik heb gekocht.

Ik weet dat dit één van de minder evidente gevallen is waar het auteursrecht speelt, maar geloof me vrij: het is wettelijk allemaal in orde.

Met betrekking tot deze materie zou ik u aanraden om de publicatie van Mireille Buydens te lezen: “Auteursrechten en internet : problemen en oplossingen voor het creëren van een online databank met beelden en/of tekst, Brussel : DWTC, 1998 (SP0576)”.

Zie: http://www.belspo.be/belspo/home/publ/d_auteur_nl.stm.

Met name de pagina's 59 e.v. zijn in dit opzicht interessant.

Gepost door: Librarian | 27-04-05

IBGA maar ... (3) Vindt u dit niet iets te ver gaan?
Sorry maar ik vind dit echt ronduit zever.
Sabam, ok dat moest er komen... Maar ze gaan er te ver in vind ik.
Mensen aanklagen omdat ze ochot 5 mp3'tjes op hun PRIVE site hebben geplaatst... Excuse me, maar wat voor gefrustreerde ambtenaars zijn dat niet? In plaatsvan bijvoorbeeld winmx of bearshare of kazaa aan te pakken?
Erg zielig vind ik maar.

Gepost door: Aswin | 08-06-05

IBGA maar ... (4) @ Aswin: misschien moet u toch eerst eens nagaan wat Sabam eigenlijk is. Het is geen overheidsinstelling en er werken dus geen ambtenaren. Het staat trouwens overduidelijk op de website van Sabam: "SABAM is een collectieve beheersvereniging en, voor alle duidelijkheid, een privé-bedrijf.
Ze is dus geen ministerie of een semi-overheidsbedrijf."

Gepost door: Librarian | 08-08-05

De commentaren zijn gesloten.